Mentaal welzijn
Door Simone Ooms
Achtergrond
De tienerjaren zijn een unieke en bepalende fase in het leven. In deze periode ontdekken jongeren wie ze zijn, wat ze kunnen en hoe ze omgaan met de wereld om hen heen. Juist dan is het belangrijk om een sterke, positieve mentale gezondheid te ontwikkelen. Tegelijkertijd kunnen tieners te maken krijgen met uitdagingen die deze ontwikkeling onder druk zetten.
Het doel
Dit onderzoek heeft als eerste doel om te achterhalen welke uitdagingen de mentale gezondheid van jongeren in het praktijkonderwijs het meest beïnvloeden. Op basis van die inzichten heeft het onderzoek als tweede doel het ontwikkelen van een interventie die hen helpt deze uitdagingen aan te pakken en hoe technologie hierbij kan helpen. Het uiteindelijke doel is om praktijkschoolleerlingen te ondersteunen in het versterken van hun mentale veerkracht en welzijn, zodat zij met zelfvertrouwen kunnen groeien naar een gezonde volwassenheid.
De aanpak
Om te achterhalen welke uitdagingen de mentale gezondheid van praktijkschoolleerlingen het meest beïnvloeden, werken we in dit onderzoek nauw samen met praktijkscholen en kennispartners binnen het LIFTS-project. Via interviews en kleinschalige focusgroepen met experts op het gebied van praktijkonderwijs (zoals docenten en leerling ondersteuners) en mentale gezondheid brengen we in kaart welke uitdagingen het belangrijkst zijn om op te focussen. Op basis van deze inzichten verdiepen we ons vervolgens, samen met de leerlingen zelf, in de gekozen uitdaging. In klassikale activiteiten leren we meer over hun leefwereld en ervaringen, zodat hun perspectief centraal blijft staan.
Daarna ontwikkelen we een interventie die echt aansluit bij de belevingswereld van praktijkschoolleerlingen. Ook dit doen we samen met de scholen en kennispartners van het LIFTS-project. In kleinschalige “LIFTS Talentlessen Mentale Gezondheid” krijgen de leerlingen als eerste de kans om creatieve ideeën te bedenken voor een technologische interventie die de gevonden uitdaging aanpakt. Vervolgens werken we de meest kansrijke ideeën verder uit met docenten en kennispartners. De onderzoeker ontwikkelt en evalueert de interventie stap voor stap, in nauwe samenwerking met de praktijkscholen, om zo tot een oplossing te komen die duurzaam bijdraagt aan de mentale gezondheid van deze jongeren.
Wat we tot nu toe hebben geleerd
Samen met docenten en leerling ondersteuners van drie LIFTS-partnerscholen — Baanbreker, Kranenburg en PrO College — én met kennispartners zoals de GGD’s, het Trimbos-instituut en de Sectorraad Praktijkonderwijs, gingen we in gesprek over de uitdagingen die spelen rond mentale gezondheid. Deze gesprekken leverden een lijst op van twintig mogelijke thema’s om op te focussen: van identiteit en vriendschappen tot omgaan met emoties en middelengebruik.
In een volgende ronde van interviews en kleinschalige focusgroepen verdiepten we deze thema’s. We bespraken met docenten en leerling ondersteuners hoe relevant elk onderwerp is voor hun leerlingen en welke interventies er al bestaan binnen de scholen. Uit deze gesprekken kwamen twee thema’s naar voren die de kern vormen van ons onderzoek:
- Identiteitsontwikkeling
- Het herkennen en reflecteren op gedrag en emoties van anderen
Om deze thema’s verder te verkennen, zijn we samen met leerlingen van de drie LIFTS-partnerscholen aan de slag gegaan in het onderzoek “Ontdek jezelf en anderen als een PrO”. In vier lessen doken we in hun leefwereld. De leerlingen maakten posters over verschillende aspecten van hun identiteit: van belangrijke mensen in hun leven tot hun favoriete vakken en vrijetijdsbesteding. Daarnaast werkten we met fragmenten uit de film Binnenstebuiten (Inside Out) om gedrag en emoties te herkennen en te bespreken wat ze daarvan terugzien op school.
Dit deel van het onderzoek is inmiddels afgerond, en we kijken met veel plezier terug op de betrokkenheid en openheid van de leerlingen. Ze deelden persoonlijke verhalen en gaven waardevolle inzichten in hoe zij zichzelf en anderen zien. De analyse van deze lessen is volop in ontwikkeling en biedt een steeds rijker beeld van de identiteitsvorming en emotieherkenning van jongeren in het praktijkonderwijs.
Op het moment bezig met
Op dit moment werken we hard aan de analyse van de lessen uit het onderzoek “Ontdek jezelf en anderen als een PrO”. De inzichten over identiteitsvorming vertalen we naar zogenoemde ontwikkelprofielen, elk met eigen sterke kanten en aandachtspunten voor groei en ondersteuning. De bevindingen rond emotieherkenning geven ons een beeld van de manieren waarop leerlingen nu emoties bij zichzelf en anderen herkennen, en waar nog ruimte ligt voor verdere ontwikkeling.
Daarnaast zijn we gestart met de “LIFTS Talentlessen Mentale Gezondheid”. In deze lessen verzamelen we samen met de leerlingen ideeën om hun identiteitsontwikkeling te versterken. Ze denken na over vragen als: Hoe kun je je sociale netwerk vergroten? Hoe kun je meer plezier krijgen in schoolvakken? En hoe ontdek je nieuwe interesses voor in je vrije tijd? De creatieve ideeën en inzichten van de leerlingen vormen de basis voor het vervolg van het onderzoek en de ontwikkeling van een interventie die echt aansluit bij hun leefwereld.
Zo werken we stap voor stap toe naar een interventie die jongeren in het praktijkonderwijs helpt hun mentale gezondheid te versterken.
